Gemeente Wateringen investeert 12 miljoen in duurzame warmtenetwerken voor 3.500 huishoudens

Met een investering van 12 miljoen euro zet Wateringen een grote stap richting een fossielvrije toekomst. De gemeente sluit 3.500 huishoudens aan op duurzame warmtenetwerken, waardoor gasgestookte cv-ketels overbodig worden. Het project, dat komend jaar van start gaat, moet de CO₂-uitstoot in de regio met ruim 40 procent verminderen—een van de meest ambitieuze klimaatplannen in Zuid-Holland.

Voor bewoners betekent dit niet alleen een lagere energierekening op termijn, maar ook een direct aandeel in de verduurzaming van Wateringen. De warmtenetwerken maken gebruik van restwarmte uit lokale bedrijven en geothermie, een systeem dat al succesvol draait in naburige gemeenten. Met deze aanpak toont de gemeente aan dat grootschalige energietransitie niet alleen haalbaar is, maar ook concreet vorm krijgt in de wijken.

Van gas naar groen: waarom Wateringen nu versnelt

Wateringen zet de versnelling in naar een aardgasvrije toekomst. Met een investering van 12 miljoen euro in duurzame warmtenetwerken wil de gemeente tegen 2030 zo’n 3.500 huishoudens aansluiten op groene warmte. De urgentie is duidelijk: volgens het Planbureau voor de Leefomgeving moet Nederland de CO₂-uitstoot van gebouwde omgeving met 49% verminderen om de klimaatdoelen te halen. Voor Wateringen betekent dat een radicale omslag—weg van fossiele brandstoffen, richting bronnen als geothermie en restwarmte.

De keuze voor warmtenetwerken is geen toeval. Onderzoek van TNO toont aan dat collectieve warmtesystemen in dichtbevolkte gebieden tot 30% efficiënter zijn dan individuele warmtepompen. Wateringen, met zijn compacte kern en relatief jonge woningvoorraad, vormt daarbij een ideale proeftuin. De eerste fase richt zich op wijken rond het centrum, waar de bestaande gasinfrastructuur aan vervanging toe is. Door nu te investeren, voorkomt de gemeente dat huishoudens straks zelf kostbare aanpassingen moeten doen.

Niet alleen het klimaat profiteert. De overstap naar groene warmte moet ook de energierekening op termijn verlagen. Bij traditionele cv-ketels op gas stijgen de kosten jaarlijks, terwijl warmtenetwerken prijsstabiliteit bieden door langjarige contracten met leveranciers. Bovendien creëert het project lokaal werk: van de aanleg van leidingen tot onderhoud en monitoring. Een side-effect dat past in de ambitie van Wateringen om economische groei te koppelen aan duurzaamheid.

Critici wijzen op de hoge initiële kosten, maar het college benadrukt dat uitstel duurder uitpakt. "Elk jaar dat we wachten, betalen huishoudens meer voor gas en moeten we later alsnog dezelfde transitie maken—alleen dan tegen hogere tarieven," luidt de redenering in het gemeentelijk klimaatplan. Met subsidies van het Rijk en samenwerking met provinciale energiecoöperaties hoopt Wateringen het eigen aandeel in de investering te beperken.

De eerste schoffel gaat dit najaar de grond in. Als alles volgens planning verloopt, stromen de eerste huizen in 2026 warmte uit hernieuwbare bronnen. Een mijlpaal, maar slechts het begin: de gemeente onderzoekt al mogelijkheden om het netwerk uit te breiden naar bedrijventerreinen en nieuwe bouwprojecten.

Hoe 12 miljoen euro wordt omgezet in warmte onder de grond

Twelve miljoen euro verdwijnt de komende jaren niet zomaar in de grond—het wordt strategisch geïnvesteerd in een ondergronds warmtenetwerk dat Wateringen moet verwarmen zonder gas. De gemeente graaft diepe sleuven voor leidingen die warm water vanuit een centraal punt distribueren naar 3.500 huishoudens. Het systeem haalt zijn energie uit restwarmte van lokale bedrijven en een warmtepompinstallatie die elektriciteit uit duurzame bronnen omzet in bruikbare warmte.

De techniek achter dit netwerk is niet nieuw, maar de schaal waarop Wateringen het toepast wel. Volgens cijfers van het Planbureau voor de Leefomgeving kan een goed ontworpen warmtenet de CO₂-uitstoot met zo’n 60% reduceren ten opzichte van traditionele gasgestookte cv-ketels. De leidingen—geïsoleerd met hoogwaardig materiaal—lopen op een diepte van anderhalve meter, waar de temperatuur stabiel blijft en warmteverlies minimaal is.

Niet alle warmte komt uit de lucht of bedrijfsreststromen. Een deel wordt onttrokken aan het grondwater via een open bron-systeem, waarbij koud water wordt opgepompt, verwarmd en vervolgens weer teruggevoerd in de bodem. Dit principe, bekend als aquathermie, zorgt voor een constante aanvoer van energie zonder de ondergrond uit te putten. De gemeente werkt hiervoor samen met waterschappen om de balans in het watersysteem te bewaken.

De eerste fase richt zich op de wijk Wateringen-Oost, waar de bodemgeschiktheid en woningdichtheid ideaal zijn voor een efficiënte warmteverdeling. Bewoners hoeven weinig aan hun woning aan te passen—alleen een warmtewisselaar en slimme meter zijn nodig om aan te sluiten. De overgang verloopt gefaseerd, met als doel dat alle aangesloten huishoudens in 2027 volledig gasloos zijn.

Welke wijken als eerste aansluiten op het nieuwe netwerk

De eerste huishoudens in Wateringen kunnen volgend jaar al gebruikmaken van het nieuwe warmtenet. De gemeente kiest ervoor om als eerste de wijken Kwintet en Wateringse Veld aan te sluiten, vanwege hun hoge concentratie aan oudere woningen met verouderde cv-ketels. Deze gebieden scoren bovendien gunstig op de warmtevraagkaart van Netbeheer Nederland, met een geschatte jaarlijkse warmtebehoefte van 18 gigawattuur—genoeg om ruim 1.200 huishoudens van duurzame warmte te voorzien.

Kwintet krijgt voorrang door de aanwezigheid van twee grote warmtebronnen in de directe omgeving: de restwarmte van een nabijgelegen glastuinbouwbedrijf en een geplande geothermie-installatie bij de A4. De gemeente heeft hier al afspraken over gemaakt met lokale energiecoöperaties, waardoor de aansluitkosten voor bewoners naar verwachting 15 tot 20 procent lager uitvallen dan in andere wijken.

In Wateringse Veld ligt de focus op het vervangen van aardgas door warmte uit een collectief systeem dat gekoppeld wordt aan de warmtecentrale bij bedrijventerrein De Lier. Dit gebied telt veel rijtjeshuizen uit de jaren ’90, waar isolatie en warmtenet aansluiten goed te combineren zijn. Bewoners ontvangen komend najaar een persoonlijk voorstel met een stappenplan en financiële regeling.

De overige wijken, zoals Oude Centrum en De Kwakel, volgen in 2026 en 2027. Daar loopt eerst nog een haalbaarheidsstudie naar de meest efficiënte warmtebronnen, aangezien deze gebieden minder dichtbevolkt zijn en meer monumentale panden tellen.

Wat betekent dit voor de energierekening van bewoners?

De overstap naar duurzame warmtenetwerken in Wateringen zal voor huishoudens een verschuiving in energiekosten betekenen. Gemiddeld besparen woningen die aansluiten op een warmtenet met restwarmte of geothermie zo’n 10 tot 15 procent op hun jaarlijkse stookkosten, volgens cijfers van het Planbureau voor de Leefomgeving. Toch hangt de uiteindelijke rekening af van meerdere factoren, zoals de isolatiegraad van de woning en het gekozen abonnement.

Bewoners betalen straks geen gas meer, maar een vaste leveringsvergoeding voor warmte. Die prijs wordt deels bepaald door de gemeente en de warmteleverancier. In vergelijkbare projecten elders in Zuid-Holland liggen de tarieven voor een gemiddeld huishouden rond de €1.200 tot €1.500 per jaar—vaak lager dan de huidige gasrekening, maar met minder prijsfluctuaties.

Een verschil met traditionele verwarming is dat huishoudens geen invloed meer hebben op de bron van hun warmte. Dat kan voordelen opleveren: geen onderhoud aan cv-ketels, geen onverwachte storingen. Tegelijk betekent het dat bewoners afhankelijk worden van de efficiëntie en betrouwbaarheid van het netwerk. De gemeente belooft transparante communicatie over tariefwijzigingen en onderhoudsplannen.

Voor huurders en koopwoningeigenaren geldt een verschillende aanpak. Sociale huurwoningen krijgen vaak een huurverhoging die de warmtekosten compenseert, terwijl eigenaren zelf hun financiële voordeel moeten inschatten. Energiecoaches uit de regio bieden gratis advies om bewoners te helpen de overgang soepel te laten verlopen.

De volgende stap: waterstof en restwarmte in 2030

Wateringen kijkt al voorbij 2026. Terwijl de eerste warmtenetwerken in aanleg zijn, werkt de gemeente aan een volgende fase: de integratie van groene waterstof en restwarmte uit de glastuinbouw. Deze stap moet ervoor zorgen dat tegen 2030 minstens 60% van de warmtevraag in de gemeente CO₂-vrij wordt ingevuld – een verdubbeling ten opzichte van het huidige doel.

De focus op waterstof is geen toeval. Uit een haalbaarheidsstudie van TNO blijkt dat Zuid-Holland, met zijn concentratie aan glastuinbouw en industrie, één van de meest geschikte regio’s is voor waterstoftoepassingen in warmtenetten. Wateringen ligt midden in dit gebied en kan profiteren van bestaande infrastructuur, zoals de geplande waterstofleidingen tussen Rotterdam en Den Haag. De gemeente onderzoekt nu hoe lokale bedrijven, zoals kwekerijen met overschot aan duurzame warmte, kunnen aansluiten op het netwerk.

Restwarmte uit de glastuinbouw biedt een directere oplossing. Jaarlijks gaat er in de Westlandse kassen zo’n 1,2 petajoule aan warmte verloren – genoeg om duizenden huishoudens te verwarmen. Wateringen onderhandelt met verschillende tuinders over het afvangen en distribueren van deze warmte via bestaande en nieuwe leidingen. Een pilot met drie lokale kwekerijen start komend najaar.

Niet alles is al uitgestippeld. De grootste uitdaging ligt in de afstemming tussen energieproducenten, netbeheerders en woningeigenaren, vooral omdat waterstoftechnologie nog in ontwikkeling is. Toch is de ambitie duidelijk: tegen 2030 moet het warmtenet van Wateringen niet alleen groener zijn, maar ook een voorbeeld vormen voor andere kleine gemeenten met vergelijkbare uitdagingen.

Met een investering van 12 miljoen euro zet Wateringen een concrete stap naar een aardgasvrije toekomst, waarbij 3.500 huishoudens binnenkort kunnen profiteren van duurzame warmte zonder CO₂-uitstoot. De keuze voor slimme warmtenetwerken—gevoed door restwarmte en bodemenergie—toont hoe lokale overheden klimaatambities vertalen naar tastbare oplossingen voor bewoners.

Wie in Wateringen woont of er een woning bezit, doet er verstandig aan de gemeentelijke updates te volgen: de aansluitplanning en eventuele subsidiemogelijkheden worden gefaseerd bekendgemaakt. Met dit project als voorbeeld zal de transitie naar groene warmte in Zuid-Holland ongetwijfeld versnellen, nu andere gemeenten het succesvolle model kunnen overnemen.